Grafika znaleziona w Internecie
Wielu dorosłych i dzieci mylnie sądzi,
że grafika znaleziona w Internecie należy do nich i mogą z nią robić co
chcą. Jak w każdym micie, tak i w tym, jest odrobina prawdy. Choć prawo
autorskie mówi wyraźnie, że wszystkie utwory są chronione bez żadnych
formalności, to - na szczęście dla zwykłych użytkowników - są od tej reguły
pewne wyjątki.
Pobrane z legalnego źródła materiały
mogą być przez nas wykorzystane w celach osobistych, na własny użytek.
Udostępnione w Internecie zdjęcia, teksty, czy filmy możemy wielokrotnie
przeglądać, często także zapisywać na dysku, a nawet przesyłać znajomym, czy
rodzinie. Możemy także użyć tych materiałów w celach edukacyjnych – pod
warunkiem, że podamy informację o autorach i źródle pobrania i będziemy z nich
korzystać na terenie placówki edukacyjnej. Oba wyjątki w prawie autorskim,
czyli dozwolony użytek publiczny (dający specjalne uprawnienia instytucjom o
charakterze oświatowym i ośrodkom informacyjnym) oraz dozwolony użytek osobisty
nie mówią jednak nic o zgodzie na rozpowszechnianie znalezionych utworów. Nie
możemy ich publikować w Internecie bez wyraźnej zgody właściciela praw
autorskich.
Zwykle trudno jest odnaleźć i
skontaktować się z właścicielami praw autorskich. Lepszym sposobem jest szukanie
takich materiałów, które posiadają zgodę na ich publikację (czasem niezbędna
jest też zgoda na tworzenie z interesujących nas materiałów utworów pochodnych)
umieszczoną na stronie, z której je pobieramy.
Z pomocą autorom i użytkownikom przyszła
amerykańska organizacja pozarządowa Creative
Commons, która przygotowała
specjalne licencje, dzięki którym autor łatwo może oznaczyć, na jakich zasadach
udostępnia swoje dzieło, oraz wyszukiwarki, które ułatwiają odbiorcom
odnalezienie prac z odpowiadającą im licencją. Licencje Creative Commons
działają na zasadzie „pewne prawa zastrzeżone” – granice dozwolonego użytku są
szersze i wyraźniejsze niż te wytyczone na zasadzie „wszelkie prawa
zastrzeżone”. Decydując się na opublikowanie swych utworów na licencji Creative
Commons, autor może wybierać w czterech różnych warunkach udostępniania utworu:
Uznanie autorstwa (ang. Attribution)
Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty
prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod
warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru.
Użycie niekomercyjne (ang. Noncommercial)
Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać
objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne
jedynie dla celów niekomercyjnych.
Bez utworów zależnych (ang. No derivative works)
Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór
jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych nie jest
dozwolone.
Na tych samych warunkach (ang. Share Alike)
Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji
identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.
Dzięki inicjatywie Creative Commons nie
musimy „po omacku” szukać prac ze zgodą na publikację. Wystarczy wejść na
stronę http://creativecommons.pl lub
skorzystać z innych miejsc dostępnych w sieci, a pozwalających wyszukać grafiki
opatrzone licencją CC. Najbardziej popularne to wyszukiwarka Google uruchomiona
w trybie przeglądania grafiki. Przy wykorzystaniu zaawansowanych opcji
wyszukiwania możemy zaznaczyć, że szukamy grafiki tylko na licencji CC.
Dorota Janczak, Fragment artykułu:Wykorzystanie grafiki według prawa autorskiego